Kontakt
Teraz Sobota, 5 września 2026
Znani z miasta

Kazimierz Albin — technik lotniczy i więzień Auschwitz

Damian Lis • 4 min czytania

Kazimierz Albin
Fot. Ivonna Nowicka · „Albin Andrzej, 2011.12.24, fot Ivonna Nowicka (3)” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Kazimierz Albin (1922–2019) był polskim technikiem lotniczym, więźniem pierwszego transportu do KL Auschwitz, podporucznikiem Armii Krajowej i autorem wspomnień.

Dane osobowe
Urodzenie30 sierpnia 1922, Kraków
Śmierć22 lipca 2019
Zawódtechnik lotniczy
Wojna i konspiracja
Numer obozowy118 (KL Auschwitz)
Ucieczka27 lutego 1943
Pseudonim„Jędrek”
Działalność powojenna
WykształcenieWydział Lotniczy, Politechnika Krakowska (studia)
PracaBiuro Projektów Energetycznych; Szybowcowy Zakład Doświadczalny (1952–1963); Zjednoczenie Przemysłu Lotniczego; CHZ Metalexport (od 1966)
Działalność na rzecz pamięci
OrganizacjeTowarzystwo Opieki nad Oświęcimiem (wiceprezes, od 1995 prezes Zarządu Głównego); Międzynarodowa Rada Oświęcimska (członek od 2000)
DziełaList gończy (1989), Postscriptum (2013); członek rady redakcyjnej "Księga pamięci" (2000)
Odznaczenia
WybraneKrzyż Walecznych; Krzyż Partyzancki; Krzyż Armii Krajowej; Krzyże Orderu Odrodzenia Polski (kawalerski, oficerski, komandorski)

Kazimierz Albin urodził się w Krakowie i przed wybuchem wojny ukończył czwartą klasę Gimnazjum Nowodworskiego. W styczniu 1940 został zatrzymany na Słowacji podczas próby przedostania się do Francji i po pobycie w kilku aresztach trafił pierwszym transportem do obozu w Oświęcimiu.

Życiorys i działalność podczas II wojny światowej

W obozie pracował w zakładzie odzieżowym, a następnie w kuchni przeznaczonej dla esesmanów. Uprawiał sport, grając m.in. w piłkę nożną i siatkówkę. Po trzech latach planowania Albin wraz z Franciszkiem Romanem uciekł z obozu 27 lutego 1943. Po przekroczeniu granicy Generalnej Guberni znalazł tymczasowe schronienie u rodziny Romana, a następnie dotarł do Krakowa, gdzie ukrywał się pod fałszywym nazwiskiem Franciszek Makowski w mieszkaniu przy ulicy Siemiradzkiego.

Po ucieczce represje spotkały jego bliskich: gestapo aresztowało matkę Michalinę i siostrę; siostra została zwolniona, matka trafiła później do Auschwitz, a następnie do Ravensbrück, gdzie wyniszczona obozowym życiem zmarła w 1950 roku. W latach 1943–1945 Albin działał w krakowskiej dywersji. Wspólnie z Romanem dokonał dwóch napadów na żołnierzy niemieckich, by zdobyć broń. Wstąpił do Armii Krajowej, został zaprzysiężony przez porucznika Mieczysława Tabora ps. „Kura” i po ukończeniu szkoły podchorążych w listopadzie 1943 pełnił funkcję szefa dywersji bojowej III Odcinka Komendy Obwodu Kraków – Miasto. W 1944 otrzymał awans na podporucznika i brał udział w wykonywaniu wyroków sądu podziemnego.

Praca zawodowa po wojnie i działalność publiczna

Po wojnie zdał maturę i podjął studia na Wydziale Lotniczym Politechniki Krakowskiej. Rozpoczął pracę w Biurze Projektów Energetycznych w Krakowie, a następnie, w latach 1952–1963, pracował w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej. Kolejnym etapem była praca w Zjednoczeniu Przemysłu Lotniczego w Warszawie, a od 1966 pełnił funkcję eksperta technicznego i handlowego w CHZ Metalexport w Warszawie.

Po przejściu na emeryturę zaangażował się w upamiętnianie ofiar nazizmu, ze szczególnym uwzględnieniem losów więźniów obozu w Oświęcimiu. Był jednym z założycieli Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem, pełnił funkcję wiceprezesa, a od 1995 kierował organizacją jako prezes Zarządu Głównego. Od 2000 roku należał do Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.

Publikacje i wyróżnienia

W 1989 roku wydano jego wspomnienia zatytułowane List gończy, opisujące ucieczkę z Oświęcimia i działalność konspiracyjną; książka ukazała się nakładem Krajowej Agencji Wydawniczej i doczekała się wznowień oraz tłumaczenia na język niemiecki. W 2013 opublikował Postscriptum, w którym opisał losy powojenne i powrót do Auschwitz. Był też jednym z członków rady redakcyjnej opracowania "Księga pamięci" (2000).

Otrzymał liczne odznaczenia wojskowe i państwowe, m.in. Krzyż Walecznych, Krzyż Partyzancki, Krzyż Armii Krajowej oraz Krzyże Kawalerski, Oficerski i Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Był mężem Ireny, byłej żony jego kolegi z Auschwitz Kazimierza Nowickiego, i ojczymem Wandy Nowickiej. Zmarł 22 lipca 2019; pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 22D-8-4).

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Kazimierz Albin?
Kazimierz Albin urodził się 30 sierpnia 1922 roku w Krakowie.
Kiedy uciekł z KL Auschwitz?
Ucieczka nastąpiła 27 lutego 1943; Albin opuścił obóz razem z Franciszkiem Romanem.
Jakie książki napisał Kazimierz Albin?
Napisał m.in. List gończy (1989) oraz Postscriptum. Losy powojenne i powrót do Auschwitz (2013).
Jakie odznaczenia przyznano Kazimierzowi Albinowi?
Otrzymał m.in. Krzyż Walecznych, Krzyż Partyzancki, Krzyż Armii Krajowej oraz Krzyże Orderu Odrodzenia Polski: kawalerski, oficerski i komandorski.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Damian Lis

Nazywam się Damian Lis i w redakcji otokrakow.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Przybliżam sylwetki osób związanych z Krakowem — dawnych i współczesnych, z różnych dziedzin życia.

Czytaj również