| Julian Aleksandrowicz | |
|---|---|
| Urodzenie | 20 sierpnia 1908, Kraków |
| Zgon | 18 października 1988, Kraków |
| Pseudonim | „Doktor Twardy” |
| Zawód | lekarz internista, hematolog, filozof medycyny |
| Tytuł naukowy | profesor nauk medycznych |
| Okres wojenny | major lekarz Armii Krajowej |
| Pochówek | cmentarz wojskowy przy ul. Prandoty, Kraków (PAS D-wsch-2) |
Julian Aleksandrowicz, nazywany „Doktorem Twardym”, był lekarzem internistą i hematologiem oraz profesorem, który prowadził Klinikę Hematologiczną w Akademii Medycznej w Krakowie i pozostawił dorobek pisarski z zakresu medycyny i refleksji nad nią.
Życiorys i wykształcenie
Pochodził z żydowskiej rodziny Józefa Aleksandrowicza, kupca, i Zofii z Schneidów. Ukończył VI Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w 1926 roku, a w 1933 ukończył Wydział Lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rok później skończył Studium Wychowania Fizycznego UJ i obronił pracę doktorską poświęconą badaniom szpiku kostnego.
W latach 1933–1939 pracował jako wolontariusz i asystent w Szpitalu św. Łazarza w Krakowie w I Oddziale kierowanym przez profesora Tadeusza Tempkę. W 1937 opracował przyrząd służący do pobierania i konserwowania krwi.
Działalność podczas II wojny światowej
W czasie kampanii wrześniowej został zmobilizowany jako podporucznik lekarz i przydzielony do 72 pułku piechoty. Po ucieczce z obozu jenieckiego wrócił do Krakowa w styczniu 1940 roku.
Był więziony w getcie krakowskim, skąd uciekł. W ucieczce pomogli mu dr Jan Gołąb oraz dr Ludwik Żurowski, który znalazł schronienie dla niego i najbliższej rodziny w mieszkaniu profesora Andrzeja Stopki. Następnie działał w Armii Krajowej i za swą konspiracyjną służbę otrzymał m.in. Virtuti Militari.
Kariera naukowa, publikacje i opieka nad pacjentami
W 1945 roku założył w Krakowie ośrodek leczniczy dla osób powracających z obozów. Habilitował się w 1947 roku na Wydziale Lekarskim UJ. W latach 1947–1949 pracował jako lekarz uzdrowiskowy w Kudowie-Zdroju.
W 1951 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1956 profesora zwyczajnego. Przez wiele lat kierował Kliniką Hematologiczną Akademii Medycznej w Krakowie. Równocześnie prowadził praktykę prywatną w mieszkaniu przy ulicy Marii Curie-Skłodowskiej.
Jest autorem licznych książek, między innymi: Nie ma nieuleczalnie chorych, Sumienie ekologiczne, Wszechstronna nadzieja, Kuchnia i medycyna (wspólnie z Ireną Gumowską), Wiedza stwarza nadzieję (1975) oraz U progu medycyny jutra (wspólnie z Harrym Dudą). W 1962 roku opublikował wspomnienia z okresu okupacji pod tytułem Kartki z dziennika doktora Twardego. Pisał także artykuły medyczne w czasopiśmie "Przekrój".
Był lekarzem i przyjacielem poetki Haliny Poświatowskiej; pomógł jej w organizacji wyjazdu na operację serca do Stanów Zjednoczonych oraz wspierał ją w chorobie. Był mężem Marii (1912–1991) i ojcem Jerzego Aleksandrowicza. Zmarł w Krakowie w 1988 roku po długich zmaganiach z chorobą nowotworową i został pochowany na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty.
Ordery, nagrody i upamiętnienia
Otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 13019 — nadany 20 sierpnia 1948 za wybitne czyny bojowe i męstwo w działaniach Armii Krajowej 1939–1945. Był także odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, tytułem honorowym "Zasłużony Nauczyciel PRL", odznaką Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu oraz Złotą Odznaką "Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa" (1972).
Do najważniejszych wyróżnień należą Państwowa Nagroda Naukowa III stopnia z 29 lipca 1950 za monograficzne opracowanie z hematologii oraz wkład w walkę z gruźlicą, Nagroda im. księdza Idziego Radziszewskiego (przyznana za rok 1985) oraz Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego.
Jego pamięć upamiętniono w Krakowie ulicą "Doktora Twardego" oraz Tablicami pamiątkowymi na kamienicach przy ul. Mikołaja Kopernika 17 (autorstwa Bronisława Chromego, 1997) i przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie 4 (autorstwa Mariana Koniecznego, 2008). Szkoła Podstawowa nr 158 w Krakowie nosi imię profesora Juliana Aleksandrowicza. Polskie Towarzystwo Magnezologiczne działa pod jego imieniem w Warszawie. Pod koniec lat 80. wybito medal pamiątkowy z napisem "Nie odbieraj nadziei bliźniemu swemu", a w 2014 roku w Zaułku Estreichera odsłonięto popiersie autorstwa Karola Badyny.
