Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki działa jako narodowa instytucja kultury z osobowością prawną, zarejestrowana w Rejestrze Narodowych Instytucji Kultury pod numerem 21/92 oraz w Państwowym Rejestrze Muzeów pod numerem 16/135. Instytucja ma siedzibę na wzgórzu wawelskim w Krakowie i zajmuje się ochroną oraz prezentacją zabytkowych wnętrz i kolekcji związanych z polską historią monarchy.
Historia muzeum
Początki kolekcji wawelskich sięgają końca XIX wieku. W 1882 roku Jan Matejko przekazał do planowanego muzeum obraz "Hołd pruski". Tworzenie zbiorów nasiliło się podczas prac konserwatorskich prowadzonych od 1905 roku, po opuszczeniu Wawelu przez wojska austriackie.
W 1930 roku powołano centralną instytucję muzealną Dyrekcję Państwowych Zbiorów Sztuki, której jednym z oddziałów stał się zamek wawelski. Jako samodzielne muzeum Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki funkcjonuje od 1945 roku. Do ważnych wydarzeń należy rewindykacja arrasów i pamiątek wojennych po traktacie ryskim (1921), powrót arrasów z Kanady w 1961 oraz dar Karoliny Lanckorońskiej w 1994, zawierający dzieła renesansowe.
Co obejmują zbiory?
Zbiory tworzą dzieła sztuki i pamiątki historyczne związane z historią rezydencji królewskiej. Wśród wymienionych obiektów znajdują się arrasy króla Zygmunta Augusta, Szczerbiec oraz koronacyjny miecz polskich królów. Kolekcja obejmuje również przedmioty pochodzenia wschodniego — w tym unikatową kolekcję namiotów tureckich.
Muzeum prezentuje sześć stałych ekspozycji: Reprezentacyjne Komnaty Królewskie, Prywatne Apartamenty Królewskie, Skarbiec Koronny i Zbrojownia, Sztuka Wschodu, Wawel Zaginiony oraz Wawel Odzyskany. Do zwiedzania należy także trasa Ogrody Królewskie na Wawelu wraz z rezerwatem archeologicznym kościoła Św. Gereona. Zamkowi podlegają także dwa oddziały poza Wawelem: zamek w Pieskowej Skale i dwór w Stryszowie.
Misja i organizacja
Instytucja działa na podstawie statutu nadanego przez Ministra Kultury (Dz.Urz.MKiDN nr 4 poz.7 z 2000 roku) i ma charakter muzeum-rezydencji historycznej. Celem Zamku jest zachowanie zabytkowej substancji Wawelu jako pomnika historii oraz upowszechnianie wiedzy o jego dziedzictwie kulturowym i religijnym.
Zamek realizuje swoje cele przez gromadzenie i ochronę dzieł sztuki i pamiątek, prowadzenie konserwacji budynków i zbiorów, działalność badawczą, wydawniczą i edukacyjną. Nazwa, wizerunek i logo Zamku są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP.
Kierownictwo i kadra kierująca
Prace konserwatorskie i odnowieniowe Zamku prowadziło Kierownictwo Restauracji Zamku na Wawelu, potem Kierownictwo Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu. Wśród kierowników tego okresu wymienia się architektów: Zygmunta Hendla (1905–1914), Ignacego Sowińskiego (1914–1916) i prof. Adolfa Szyszko-Bohusza (1916–1939; 1945–1946). Ostatnim kierownikiem odnowienia był Tadeusz Szafer (1984–1985).
Na przestrzeni XX i XXI wieku dyrektorami Zamku byli m.in. prof. dr hab. Tadeusz Mańkowski (1945–1951), prof. dr hab. Jerzy Szablowski (1952–1989), prof. dr hab. Jan Ostrowski (1989–2020) oraz prof. dr hab. Andrzej Betlej (od 2020).
Strona instytucji: https://wawel.krakow.pl/
Nazwa, wizerunek i logo Zamku są chronione prawnie przez Urząd Patentowy RP.
Informacje praktyczne
- Adres: Wawel 5, 31-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 9:00–19:00, pn 10:00–16:00
- Telefon: +48124225155
- Strona internetowa: wawel.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (166 635 opinii)
