Kontakt
Teraz środa, 16 września 2026
Znani z miasta

Władysław Anczyc — filolog, muzykolog i taternik

Damian Lis • 3 min czytania

Władysław Anczyc

Władysław Marceli Anczyc (17 października 1894, Kraków – kwiecień 1940, Charków) był polskim filologiem, muzykologiem, współwłaścicielem drukarni, działaczem taternickim i kapitanem Wojska Polskiego. Został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie; figuruje na Liście Starobielskiej pod poz. 17.

Dane osobowe
Urodzenie17 października 1894, Kraków
Zgonkwiecień 1940, Charków
Zawód i role
Zawódfilolog, muzykolog, pianista, geolog, taternik
Inne rolewspółwłaściciel drukarni, działacz sportowy, kapitan WP
Edukacja
Studiapolonistyka (UJ), studia muzyczne; szkoła drukarska w Lipsku
Tytuł naukowydoktor muzykologii (1920)
Służba wojskowa
Armiaarmia austriacka (1914–1918); Wojsko Polskie (od 1918)
Stopniepodporucznik rezerwy artylerii fortecznej (od 1 I 1916), kapitan (starszeństwo 1 IV 1920), pośmiertnie major (2007)
Działalność i odznaczenia
Taternictwowiceprezes Sekcji Taternickiej AZS Kraków (1928), uczestnik trudnych wejść w Tatrach
PracaBiblioteka Jagiellońska (1924–1926), kierowanie drukarnią rodzinną (1938–1939)
OrderyBrązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami (Austro-Węgry); Krzyż Wojskowy Karola (Austro-Węgry)
Rodzina i upamiętnienie
Rodzinawnuk Władysława Ludwika Anczyca; syn Wacława Zygmunta i Walerii z Heggenbergerów; siostra Zofia (1897–1965)
Miejsce pamięcipłyta na grobowcu rodzinnym, Cmentarz Rakowicki (kwatera PAS AB-po prawej-Drużbackich)

Władysław Marceli Anczyc łączył zainteresowania humanistyczne, muzyczne i górskie z działalnością zawodową w branży drukarskiej. Jego życie zawodowe i wojskowe przerwała druga wojna światowa; został zamordowany wiosną 1940 w Charkowie.

Życiorys i wykształcenie

Pochodził z rodziny związanej z wydawnictwem i kulturą. Był wnukiem Władysława Ludwika Anczyca oraz synem drukarza i działacza oświatowego Wacława Zygmunta. Siostrą była Zofia, później Trzebicka.

Ukończył studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz kształcił się muzycznie, w tym w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego u Władysława Żeleńskiego. Kształcił się także w lipskiej szkole drukarskiej i w austriackiej szkole oficerskiej. W 1920 otrzymał tytuł doktora muzykologii.

Działalność zawodowa i górska

W latach 1924–1926 był zatrudniony w Bibliotece Jagiellońskiej. Po śmierci ojca przejął udziały w rodzinnej drukarni i zarządzał nią w latach 1938–1939. Łączył pracę drukarską z aktywnością muzyczną i naukową.

Był aktywnym członkiem środowiska taternickiego. W 1928 pełnił funkcję wiceprezesa Sekcji Taternickiej AZS w Krakowie i uprawiał wioślarstwo w tej organizacji. Uczestniczył w trudnych przejściach tatrzańskich: w 1930 brał udział w I wejściu północno-wschodnią granią Małego Młynarza, a w 1935 wraz ze Stanisławem Krystynem Zarembą dokonał II wejścia na Basztową Przełęcz od Doliny Mięguszowieckiej, przy czym zweryfikowali wtedy stopień trudności wcześniejszego przejścia z 1905 roku.

Służba wojskowa i losy podczas II wojny światowej

W latach I wojny światowej służył w armii austriackiej i otrzymał mianowanie na podporucznika rezerwy artylerii fortecznej z dniem 1 stycznia 1916. Do 1918 był przydzielony do pułku artylerii fortecznej nr 2. W 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego z przydziałem do Stacji Zbornej i Uzupełnień w Krakowie.

Brał udział w działaniach na froncie wschodnim, m.in. w obronie Lwowa, gdzie został ranny w 1919 roku. Awansowano go do stopnia kapitana ze starszeństwem z 1 kwietnia 1920 i przydzielono do Okręgu Korpusu Nr V. We wrześniu 1939 został zmobilizowany. Po agresji ZSRR dostał się do niewoli sowieckiej i przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 funkcjonariusze NKWD zamordowali go w Charkowie; pochowano go potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod poz. 17.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora, a awans ogłoszono 9 listopada 2007 podczas uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów” w Warszawie.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Władysław Anczyc?
Urodził się 17 października 1894 w Krakowie.
Jakie wykształcenie zdobył Władysław Anczyc?
Ukończył polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, studiował w konserwatorium muzycznym u Władysława Żeleńskiego, kształcił się w lipskiej szkole drukarskiej i uzyskał doktorat z muzykologii w 1920 roku.
Jak zakończyły się losy Władysława Anczyca podczas drugiej wojny światowej?
Po agresji ZSRR na Polskę trafił do niewoli sowieckiej, przebywał w obozie w Starobielsku i został zamordowany wiosną 1940 w Charkowie; pochowano go w bezimiennej mogile w Piatichatkach.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Damian Lis

Nazywam się Damian Lis i w redakcji otokrakow.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Przybliżam sylwetki osób związanych z Krakowem — dawnych i współczesnych, z różnych dziedzin życia.

Czytaj również