Smocza Jama to jaskinia krasowa mieszcząca się w zrębie Wawelu. Znajduje się ona w obrębie zamku i jest jedną z turystycznych atrakcji Krakowa; z jaskinią łączy się słynna legenda o Smoku Wawelskim.
Historia
Jaskinia była znana od dawna i wzmiankowali ją kronikarze, z pierwszą pisemną wzmianką o tej konkretnej jamie z I połowy XVI wieku. W 1565 roku król Zygmunt II August polecił zamurować otwory jaskini ze względów bezpieczeństwa, ponieważ przebywali w niej włóczędzy i osoby bez stałego miejsca zamieszkania. Pomimo tego Smocza Jama wkrótce znów była użytkowana; istniała tam popularna karczma, a także dom publiczny.
Na przestrzeni wieków dolne wejście od strony Wisły było kilkakrotnie zamurowywane, między innymi przy pracach fortyfikacyjnych pod koniec XVIII wieku oraz po zajęciu Krakowa przez Austriaków. W 1829 roku Ambroży Grabowski przedostał się do jaskini przez otwory w stropie, a w 1842 Senat Wolnego Miasta Krakowa nakazał odgruzowanie i udostępnienie jej publiczności. W 1918 prof. Szyszko-Bohusz wykorzystał wykutą wcześniej studnię do wybudowania kręconych schodów prowadzących do jaskini — schody mają 136 stopni — i zainstalowano wtedy oświetlenie elektryczne. W 1974 górnicy, pracując pod nadzorem naukowców, przystosowali jaskinię dla zwiedzających.
Opis trasy i wnętrza
Główny ciąg jaskini służący turystyce ma długość 82 metrów. Trasa zaczyna się na terenie zamku na Wawelu; dojście do wejścia odbywa się przez kręcone schody o długości około 21 metrów. Na trasie znajdują się trzy komory, z których największa ma około 25 metrów długości i miejscami sięga 10 metrów wysokości.
W niektórych fragmentach ściany i sklepienie wzmocniono ceglanymi murami i filarami. Jeden z filarów zasłania komin łączący z innym otworem jaskini. Wyjście z trasy turystycznej znajduje się poza obrębem murów zamku, w pobliżu koryta Wisły. Pozostałe partie jaskini pozostają niedostępne dla zwiedzających; tworzą je dwa systemy korytarzy — jeden prowadzi w kierunku rzeźby Smoka Wawelskiego, drugi, dłuższy, udostępniono po przebiciu tunelu w 1974 roku.
Części niedostępne i przyrodnicze ciekawostki
Drugi system korytarzy, do którego uzyskano dostęp w 1974, składa się z niewielkich sal i korytarzy, z syfonem w początkowej części. W tych partiach znajdują się jeziorka; w jednym z nich występuje rzadki skorupiak — studniczek tatrzański.
Badania naukowe
Pierwsze badania naukowe Smoczej Jamy prowadzono w drugiej połowie XIX wieku, między innymi w 1874 roku przez prof. Alojzego Altha. Od 1966 roku prowadzone były kompleksowe badania, między innymi w celu zabezpieczenia jaskini przed zawaleniem. W wyniku badań geofizycznych i speleologicznych w 1974 przebito tunel o długości około 4 metrów, a późniejsze eksploracje w 1983, 1995 i 1996 ujawniły dalsze partie jaskini.
W 2005 roku opublikowano wyniki analiz wód jaskiniowych pobranych zarówno z jeziorek, jak i ze stropu jaskini. Ustalono, że wody te są zmineralizowane — do 1013 mg/l w jeziorkach oraz do 2841 mg/l w wodzie kapiącej — mają inny skład niż typowe wody jaskiniowe i są silnie zanieczyszczone. Pochodzenie tych wód nie jest w pełni wyjaśnione; mają one co najmniej dwa źródła pochodzenia, być może związane z Wisłą i z migracją wód podziemnych ze strefy śródmieścia Krakowa.
Informacje praktyczne
- Adres: Wawel 5, 31-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 9:00–17:00
- Telefon: +48124225155
- Strona internetowa: wawel.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,3 (2 357 opinii)
