Skałki Twardowskiego to dawne wyrobisko wapienne położone w północno‑zachodniej części wzniesienia Krzemionki Zakrzowskie, będącego częścią Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Kamieniołom znajduje się po wschodniej stronie ulicy Tynieckiej i na północ od betonowego ogrodzenia jednostki wojskowej. Wyrobisko wchodzi w skład obszaru nazwanego Uroczysko Skałki Twardowskiego.
Gdzie dokładnie leżą Skałki Twardowskiego?
Skałki leżą w północno‑zachodniej części wzniesienia Krzemionki Zakrzowskie. Granicę wyrobiska wyznacza po stronie wschodniej ulica Tyniecka, a od strony południowo‑zachodniej przylega betonowe ogrodzenie jednostki wojskowej. W terenie widoczne są grupy skał i fragmenty muru skalnego biegnące równolegle do ulicy.
Jaka jest historia i rola kamieniołomu?
Na Krzemionkach Zakrzowskich wapienie eksploatowano od wielu wieków w kilku miejscach. Obok Skałek Twardowskiego istniały inne wyrobiska: Łom Bergera, Kapelanka i Zakrzówek; Kapelanka i Zakrzówek były największe. Wydobywany surowiec służył do budowy dróg i domów.
W drugiej połowie XIX wieku wapienie z tych łomów wykorzystano także przy budowie umocnień Twierdzy Kraków. W okresie eksploatacji zdarzały się podtopienia wyrobisk, jednak jakość kamienia, łatwość dostępu i zapotrzebowanie budowlane decydowały o kontynuacji wydobycia.
Co zachowało się na terenie dziś?
Po zaprzestaniu eksploatacji większa część wyrobiska zarosła lasem, z zachowanymi niewielkimi polankami. Przez teren prowadzą ścieżki turystyki rowerowej i pieszej, a w krajobrazie wyróżniają się skalne mury.
W lesie równolegle do ulicy Tynieckiej występuje mur skalny o wysokości do 20 m. Krótszy i niższy mur ciągnie się równolegle do północno‑zachodniego ogrodzenia jednostki wojskowej. Na obszarze dawnego kamieniołomu znajduje się wiele skałek oraz kilka jaskiń i schronisk, m.in.:
- Jaskinia Jasna
- Jaskinia Niska
- Jaskinia pod Nyżą
- Jaskinia Twardowskiego
- Jaskinia Wywiew
- Jaskinia z Kulkami
- Okienko Zbójnickie
Największa z nich to Jaskinia Twardowskiego. Do 2019 roku grotołazi zbadali w niej korytarze o łącznej długości około 500 m.
Jak zbudowane są skały w kamieniołomie?
Wapienie wycięte w kamieniołomie pochodzą z okresu jury późnej. Ich najwyższe partie są wyraźnie porowate i zawierają epigenetyczne krzemienie o nieregularnych kształtach. Krzemienie występują jako pojedyncze gniazda lub naskorupienia na powierzchniach pęknięć i na powierzchniach abrazyjnych.
Krzemienie nie wiążą się z jedną konkretną strukturą wapienną; najczęściej pojawiają się w strefach uskokowych, w przystropowych częściach jurajskich osadów. Powstały w trzeciorzędzie podczas ruchów górotwórczych, które utworzyły obecny zrąb Zakrzówka. W strefami uskokowymi prawdopodobnie płynęły wody termiczne, na których osiadała krzemionka wydzielająca się z wody.
Ostatni widoczny element terenu to las i polanki, które zajęły większą część dawnego wyrobiska. Obszar pełni funkcję rekreacyjną i zachowuje geologiczne i speleologiczne ślady dawnej eksploatacji.
Informacje praktyczne
- Adres: 30-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 984 opinie)
