Małopolska wyróżnia się w Polsce liczbą miejsc chronionych przez UNESCO. W regionie znajdują się zarówno rozległe zespoły miejskie, jak i pojedyncze obiekty sakralne oraz przemysłowe. Wśród nich są wpisane już w latach 70. historyczne centrum Krakowa i podziemne kompleksy solne, a także miejsca pamięci i zespoły drewnianej architektury.
Które miejsca w Małopolsce są na liście UNESCO?
Na terenie województwa małopolskiego wyróżniono m.in. Stare Miasto w Krakowie, Auschwitz-Birkenau, Kopalnia Soli w Wieliczce wraz z Zamkiem Żupnym w Wieliczce, Kopalnia Soli w Bochni oraz zespół w Kalwarii Zebrzydowskiej. Wśród obiektów sakralnych znalazły się cztery drewniane kościoły — w Dębnie, Sękowej, Binarowej i Lipnicy Murowanej — oraz cztery drewniane cerkwie: w Brunarach Wyżnych, Kwiatoniu, Owczarach i Powroźniku.
Jakie są daty wpisów i tło historyczne?
Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO powstała w 1972 roku. Pierwszym polskim wpisem był Stare Miasto w Krakowie, zgłoszone w 1978 roku. W 1978 roku wpisano także Kopalnię Soli w Wieliczce. Auschwitz-Birkenau trafiło na listę w 1979 roku. Kalwaria Zebrzydowska została wpisana w 1999 roku. Różne wpisy obejmują zarówno obiekty kulturowe, jak i elementy krajobrazowe oraz pozostałości przemysłu.
Jak można je zwiedzać i które obiekty są dostępne w ramach szlaku?
W ramach Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce udostępniono do zwiedzania ponad 50 obiektów, w tym osiem budynków z listy UNESCO. Obiekty UNESCO wymieniane przez organizatorów są czynne przez cały rok od środy do soboty w godzinach 9:00–18:00 oraz w niedziele od 12:00 do 17:00. Pozostałe zabytki na Szlaku są dostępne sezonowo — do 30 września od czwartku do soboty w godzinach 9:00–18:00 i w niedziele od 12:00 do 17:00. Przewidziane są przerwy obiadowe między 13:00 a 13:30. Organizatorem udostępnień w regionie jest Małopolska Organizacja Turystyczna, tel. +48 12 421 15 36.
Gdzie szukać szczegółów o wybranych obiektach?
Informacje o poszczególnych wpisach obejmują ich daty wpisu, charakter zabytku i główne atrakcje. W Krakowie ochroną objęto m.in. Zamek Królewski na Wawelu, Rynek Główny i zabudowę Starego Miasta. W kopalniach soli uwagę przyciąga Kaplica św. Kingi i rozległe komory solne. W przypadku drewnianych cerkwi istotne są wiek, konstrukcja zrębowa oraz ikonostasy i polichromie zachowane we wnętrzach.
W Polsce na Listę UNESCO wpisano 18 obiektów, z czego 14 znajduje się w Małopolsce.
