Od 1 września 2026 obowiązują nowe progi przychodów, które decydują o zmniejszeniu lub zawieszeniu renty bądź wcześniejszej emerytury. Zmiana dotyczy osób pobierających wcześniejsze emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz niektórych rent rodzinnych, które nadal pracują lub prowadzą działalność gospodarczą.
Jakie są nowe progi?
Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił od 1 września dwa progi oparte na przeciętnym wynagrodzeniu za II kwartał 2026 roku. Pierwszy, bezpieczny limit to 6463,20 zł brutto miesięcznie — przychód do tej wysokości nie powoduje zmniejszenia świadczenia. Drugi próg wynosi 12 003,10 zł brutto miesięcznie — jego przekroczenie może skutkować zawieszeniem wypłaty świadczenia za dany miesiąc.
Zmiany wynikają ze spadku przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. W porównaniu z okresem czerwiec–sierpień 2026 progi obniżyły się: pierwszy limit zmalał o 230,90 zł, a drugi o 428,70 zł.
Co się dzieje po przekroczeniu progów?
Jeżeli miesięczny przychód przekroczy pierwszy limit, ZUS zmniejszy emeryturę lub rentę o kwotę nadwyżki ponad ten próg. Obniżenie nie może jednak przekroczyć ustawowych maksymalnych zmniejszeń obowiązujących od 1 marca 2026 roku — dla emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy maksymalna redukcja to 989,41 zł miesięcznie. Dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy maksymalna redukcja wynosi 742,10 zł, a dla renty rodzinnej przy uprawnieniu jednej osoby — 841,05 zł.
Przychód przekraczający drugi próg spowoduje zawieszenie wypłaty świadczenia za dany miesiąc. Jeśli przychód jest równy drugiemu progowi, zastosowanie mają zasady zmniejszenia, a nie zawieszenia świadczenia.
Kogo dotyczą ograniczenia?
Ograniczenia dotyczą przede wszystkim osób pobierających wcześniejszą emeryturę, które nie osiągnęły powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), rencistów z tytułu niezdolności do pracy oraz wybranych rent rodzinnych i socjalnych. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego można dorabiać bez limitów przychodowych.
Bez ograniczeń dorabiają także osoby pobierające renty dla inwalidów wojennych oraz niektóre renty wojskowe, jeśli niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą, a także osoby pobierające określone renty rodzinne, gdy renta jest korzystniejsza finansowo niż emerytura po osiągnięciu wieku powszechnego. Dodatkowo ZUS zastrzega szczególne zasady dla świadczeń takich jak emerytura pomostowa czy nauczycielskie świadczenia kompensacyjne.
Jak ZUS liczy przychody i co trzeba zgłosić?
ZUS uwzględnia przy ustalaniu prawa do świadczenia przychody objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Wlicza się m.in. wynagrodzenie z umowy o pracę, umów zlecenia i agencyjnych, przychód z działalności gospodarczej oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłki chorobowe, macierzyńskie i świadczenia rehabilitacyjne. W przypadku działalności gospodarczej brana jest pod uwagę podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a nie rzeczywisty obrót.
Osoba objęta limitami powinna zgłosić ZUS rozpoczęcie pracy i przewidywany przychód na formularzu EROP. Do końca lutego następnego roku trzeba przekazać zaświadczenie płatnika składek albo własne oświadczenie o przychodach osiągniętych w poprzednim roku. Brak zgłoszenia może skutkować żądaniem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres do trzech lat.
Do końca lutego 2027 roku należy przekazać dokumenty o przychodach za 2026 rok.
