Kopiec Kościuszki stoi na Górze św. Bronisławy w Dzielnicy VII Zwierzyniec. Budowlę wzniesiono jako pomnik narodowy po śmierci Tadeusza Kościuszki. Od momentu rozpoczęcia budowy w 1820 roku nad kopcem nieprzerwanie czuwa Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie.
Jak powstał kopiec?
Decyzję o usypaniu kopca podjęto w 1820 roku jako formę upamiętnienia Naczelnika. Uroczyste rozpoczęcie sypania miało miejsce 16 października 1820 roku, a prace zakończono 25 października 1823 roku. W trakcie budowy duży udział mieli ochotnicy — węglarze, weterani powstań, chłopi i młodzież — a czyn społeczny traktowano jako przejaw patriotyzmu.
Początkowe wymiary kopca podawano jako niższe niż obecne; w XIX wieku planowano też otoczenie kopca osadą rolniczą dla rodzin uczestników insurekcji. Realizację części zamierzeń powstrzymały działania austriackich władz wojskowych i prace fortyfikacyjne prowadzone wokół Góry św. Bronisławy.
Jakie wydarzenia wpłynęły na dalsze losy kopca?
W latach 1850–1856 teren kopca przejęto pod prace fortyfikacyjne; wówczas wzniesiono Fort nr 2 „Kościuszko”. W 1860 roku na szczycie ustawiono granitowy głaz z napisem „Kościuszce”, który później usunięto podczas I wojny światowej, gdy Austriacy wykorzystali kopiec jako punkt obserwacyjny. W okresie II wojny światowej kopiec także pełnił funkcję punktu obserwacyjnego.
W 1997 roku ulewne deszcze spowodowały poważne zniszczenia. Odbudowa kosztowała 14,7 mln zł, a kopiec ponownie udostępniono zwiedzającym 10 listopada 2002 roku. W grudniu 2017 roku kopiec wraz z otoczeniem uznano za pomnik historii.
Co znajduje się przy kopcu?
Komitet Kopca Kościuszki prowadzi swoją siedzibę w części Fortu nr 2 „Kościuszko”. We fragmentach fortu udostępniono różne wystawy i przestrzenie wystawiennicze. W Bastionie V działa muzeum kościuszkowskie z wystawami „Kościuszko – Rozdział I” oraz „Kopce Krakowskie”.
W Kaponierze południowej mieszczą się galeria figur woskowych „Polaków drogi do wolności” oraz wystawa „Twierdza a Miasto Kraków – 1846–1918”. W odrestaurowanej Kurtynie I–V działa Centrum Wystawienniczo-Konferencyjne im. T. Kościuszki; pokazano tam m.in. wystawę interaktywną „Żywe Konstrukcje” z Politechniką Krakowską, ekspozycję Muzeum Armii Krajowej oraz wystawę z Budapesztu dotyczącą węgierskich żołnierzy.
Przy kopcu funkcjonuje również Muzeum Kościuszkowskie. Wszystkie te obiekty znajdują się w zabudowaniach fortu pełniącego dziś funkcje wystawiennicze i konferencyjne.
Jakie są wymiary kopca i co widać z góry?
Kopiec ma wysokość 35,54 m, a jego zwieńczenie leży na wysokości 330,14 m n.p.m. Średnica kopca wynosi 73,25 m, natomiast średnica platformy widokowej to 8,5 m. Objętość masy wynosi około 167 000 m³, a nachylenie zboczy mieści się w granicach 46°–51°.
Na platformie widokowej rozciągają się panoramy miasta i okolic, a sam kopiec stanowi jeden z punktów trasy Biegu Trzech Kopców, która przebiega w jego sąsiedztwie od 2007 roku.
Jak dojechać i czy są opłaty?
Kopiec ma połączenie autobusowe z centrum Krakowa. Zwiedzanie kopca i obiektów fortu jest w większości dni objęte opłatą; dostęp bezpłatny zachodzi jedynie w kilku dniach w roku. Nie podano w dostarczonych faktach dokładnych terminów bezpłatnego wstępu ani harmonogramu otwarć.
Komitet Kopca Kościuszki nadal zarządza obiektem nieprzerwanie od 1820 roku i prowadzi wystawy oraz działania konserwatorskie w części fortu.
Kopiec Kościuszki wraz z otoczeniem ma status pomnika historii od grudnia 2017 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: al. Waszyngtona 1, 30-204 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 9:00–19:00
- Telefon: +48124251109
- Strona internetowa: kopieckosciuszki.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (25 358 opinii)
