| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Andrzej Marian Abłamowicz |
| Urodzenie | 15 maja 1929 |
| Miejsce urodzenia | Kraków |
| Zgon | 2 marca 1985 |
| Miejsce zgonu | Warszawa |
| Zawód / rola | Pilot doświadczalny, inżynier, lotnik cywilny |
| Miejsce pracy | Główny Instytut Lotnictwa |
| Wykształcenie | Inżynier-mechanik, Politechnika Warszawska (1956) |
| Nalot | 8103 godziny |
Andrzej Abłamowicz zasłynął jako doświadczalny pilot i inżynier związany z badaniami w locie. Przez dekady oblatywał prototypy, prowadził próby homologacyjne i uczestniczył w zawodach akrobacyjnych.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w Krakowie w rodzinie inteligenckiej. W czasie wojny zdobył zawód ślusarza i uczył się na tajnych kompletach gimnazjalnych; służył jako łącznik w Armii Krajowej. Modelarstwem lotniczym zajmował się od 1938 roku.
Po wyzwoleniu przeszedł podstawowe szkolenie szybowcowe na szybowcu SG-38 w Bodzowie w 1945, uzyskując kategorie A i B pilota szybowcowego. W 1947 rozpoczął studia na Wydziale Komunikacji Oddziale Lotniczym Akademii Górniczej, a ostatecznie ukończył w 1956 studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej z tytułem inżyniera-mechanika, specjalność budowa płatowców.
Jak wyglądała kariera lotnicza Abłamowicza?
W 1947 przeszedł przeszkolenie w pilotażu samolotowym w Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników w Ligocie Dolnej, gdzie był prymusem kursu. W tym samym roku uzyskał uprawnienia instruktora szybowcowego i w latach 1948–1949 sezonowo szkolił młodzież na lotnisku w Krośnie.
8 maja 1950 został zatrudniony w Głównym Instytucie Lotnictwa jako pierwszy po wojnie etatowy pilot doświadczalny Instytutu. Początkowo pełnił funkcję asystenta pilota doświadczalnego i brał udział w próbach homologacyjnych, w tym we wspólnych lotach na Junaku 3.
Próby w locie, obloty i rekordy
Był oblataczem wielu prototypów. Jako pierwszy oblatywał prototypy TS-8 Bies (1955) i TS-11 Iskra (1960) oraz jedyny polski czterosilnikowy samolot komunikacyjny MD-12 (1959). W 1950 wykonał lot na motoszybowcu Pegaz w celu oceny przydatności płatowca do szkolenia.
W sporcie lotniczym osiągnął znaczące wyniki: w 1957 na TS-8 Bies ustanowił dwa światowe rekordy w wysokości i odległości w obwodzie zamkniętym. Uzyskał także rekordy szybkości wznoszenia na Jak-23 i rekord prędkości w obwodzie zamkniętym na TS-11 Iskra w 1964. Łącznie zapisał na swoim koncie 11 rekordów państwowych i światowych.
Incydenty, doświadczenia i zakres lotów
W trakcie prób zetknął się z poważnymi sytuacjami awaryjnymi. Na prototypie szybowca Bocian w 1953 wylądował z złamanym drążkiem sterowym, kierując 8-centymetrowym kikutem. Na prototypie TS-11 Iskra przelatywał 86 km bez napędu po unieruchomieniu silnika, startując z wysokości 9000 metrów.
Wykonywał loty badawcze na wielu konstrukcjach, testował silnik odrzutowy SO-1 na Ił-28 i uczestniczył w próbach nietypowych maszyn, jak rolniczy odrzutowiec PZL M-15. Latał na 152 typach szybowców, samolotów i śmigłowców; w sumie osiągnął 8103 godziny nalotu.
Publikacje i działalność organizacyjna
Opisał techniczne i pilotażowe zagadnienia w kilku książkach i podręcznikach. Współautor publikacji z Władysławem Nowakowskim oraz autor pozycji poświęconych akrobacji i lotom w trudnych warunkach.
Lista wybranych publikacji:
- Podstawy aerodynamiki i mechaniki lotu (z Władysławem Nowakowskim), 1980
- Akrobacja lotnicza, 1954
- Pilotaż bez widoczności, 1957
- Podręcznik pilota szybowcowego (współautorzy), 1967
- Akrobacja, 1979
- Loty w trudnych warunkach atmosferycznych - IFR, 1982
Odznaczenia i funkcje
Pełnił funkcje w organach Aeroklubu PRL i reprezentował polskie lotnictwo sportowe w FAI, zwłaszcza w Międzynarodowej Komisji Akrobacji Lotniczej. Był też zastępcą przewodniczącego Głównej Komisji Badania Wypadków Lotniczych.
Otrzymał: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, odznakę „Zasłużony Mistrz Sportu” (1957), tytuł Honorowego Pilota Wojskowego PRL I Klasy (1961) oraz dyplom im. Paula Tissandiera FAI (1978). Po śmierci uhonorowano go pośmiertnie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1985).
Śmierć i pochówek
Na początku 1985 przeszedł na emeryturę. Zmarł 2 marca 1985 na atak serca. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, kwatera C12, rząd 6, grób 4. W grobie spoczywa także jego żona Zofia z d. Surowiec, długoletnia stewardesa PLL LOT.
