Kontakt
Teraz Czwartek, 19 listopada 2026
Znani z miasta

Jan Axentowicz — oficer artylerii i działacz niepodległościowy

• Damian Lis • 3 min czytania

Jan Axentowicz
Fot. unknown-anonymous · „Jan Axentowicz” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Jan Bronisław Idzi Jerzy Axentowicz h. Gryf, pseudonim "Majonez" (3 września 1898 w Krakowie – 9 listopada 1967 w Limie) był podpułkownikiem dyplomowanym artylerii Wojska Polskiego i działaczem niepodległościowym. Służył w Legionach Polskich, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej i pełnił funkcje sztabowe podczas kampanii wrześniowej.

Podstawowe dane
Imię i nazwiskoJan Bronisław Idzi Jerzy Axentowicz
HerbGryf
Pseudonim"Majonez"
Data urodzenia3 września 1898
Miejsce urodzeniaKraków
Data śmierci9 listopada 1967
Miejsce śmierciLima
Rolaoficer artylerii, działacz niepodległościowy
Służba wojskowa
FormacjeLegiony Polskie; Wojsko Polskie
Stopieńpodpułkownik dyplomowany artylerii
Wykształcenie wojskowe
SzkołyWyższa Szkoła Wojienna (Warszawa), École supérieure de guerre (Paryż)
Wybrane odznaczenia
NajważniejszeKrzyż Niepodległości; Krzyż Walecznych (czterokrotnie); Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi

Jan Axentowicz był oficerem, który związał swoje losy z ruchem niepodległościowym i z armią II Rzeczypospolitej. W latach 1915–1916 wstąpił do Legionów Polskich i służył w jednostkach artylerii na froncie wschodnim.

Jak wyglądały wczesne lata i działalność niepodległościowa?

Urodził się w Krakowie jako syn malarza Teodora i Izy z Giełgudów. Miał liczne rodzeństwo, wśród którego był brat Filip, poległy w 1915 roku jako legionista.

Szkołę rozpoczął w I Wyższej Szkole Realnej w Krakowie, a w roku 1913/1914 kontynuował naukę w Gimnazjum Realnym w Zakopanem. W Zakopanem należał do I Zakopiańskiej Drużyny Skautowej ks. Józefa Poniatowskiego, a w lutym 1915 wstąpił do Legionów Polskich.

Gdzie służył podczas I wojny światowej i później?

Na początku 1916 został przydzielony do 1 pułku artylerii i trafił na front wołyński nad Styr. Brał udział w walkach nad Stochodem oraz pod Rudką Miryńską. Odbył kurs dla podoficerów artylerii w Rembertowie.

Po kryzysie przysięgowym trafił do Radymna, a następnie został wcielony do austriackiego 2 pułku artylerii polowej, gdzie nadal walczył na froncie wołyńskim. Po odzyskaniu niepodległości pozostał w służbie Wojska Polskiego i uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej.

Jak przebiegała kariera w II Rzeczypospolitej?

W 1919 roku uzyskał stopień porucznika artylerii ze starszeństwem od 1 czerwca 1919. W latach 1923–1928 służył w 1 pułku artylerii polowej Legionów w Warszawie oraz w 23 pułku artylerii polowej w Będzinie. Awansował na kapitana ze starszeństwem od 1 lipca 1925.

5 stycznia 1931 został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie jako słuchacz kursu 1930–1932. Po pierwszym roku kontynuował studia w École supérieure de guerre w Paryżu i 1 sierpnia 1933 otrzymał tytuł oficera dyplomowanego. Awansował następnie na majora i później na podpułkownika; pełnił funkcję szefa sztabu 24 Dywizji Piechoty w Jarosławiu.

Jaką rolę pełnił w kampanii wrześniowej i co stało się po wojnie?

W kampanii wrześniowej 1939 służył jako szef sztabu 24 Dywizji Piechoty, a od 9 września pełnił obowiązki szefa Oddziału III Sztabu Frontu Południowego. Po zakończeniu działań wojennych pozostał na emigracji.

Jakie odznaczenia i wyróżnienia otrzymał?

Wyróżniono go w kraju wieloma odznaczeniami, m.in. Krzyżem Niepodległości (16 września 1931) oraz czterokrotnie Krzyżem Walecznych. Otrzymał także Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1938) i Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928), a także medale pamiątkowe związane z wojną 1918–1921 oraz z dziesięcioleciem odzyskania niepodległości.

Poza odznaczeniami polskimi otrzymał także szereg orderów zagranicznych, w tym krzyże i stopnie w orderach z Węgier, Estonii, Niderlandów, Rumunii, Finlandii, Łotwy, Szwecji i Francji.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Jan Axentowicz?
Urodził się 3 września 1898 roku w Krakowie.
W jakich formacjach służył w czasie I wojny światowej?
W lutym 1915 wstąpił do Legionów Polskich; w 1916 służył w 1 pułku artylerii, a po kryzysie przysięgowym został wcielony do austriackiego 2 pułku artylerii polowej na froncie wołyńskim.
Jakie pełnił funkcje podczas kampanii wrześniowej 1939?
Był szefem sztabu 24 Dywizji Piechoty, a od 9 września 1939 był szefem Oddziału III Sztabu Frontu Południowego.
Które odznaczenia otrzymał Jan Axentowicz?
Otrzymał m.in. Krzyż Niepodległości, czterokrotnie Krzyż Walecznych, Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi oraz liczne ordery zagraniczne.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI. Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Damian Lis

Nazywam się Damian Lis i w redakcji otokrakow.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Przybliżam sylwetki osób związanych z Krakowem — dawnych i współczesnych, z różnych dziedzin życia.

Czytaj również