| Podstawowe dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Bronisław Idzi Jerzy Axentowicz |
| Herb | Gryf |
| Pseudonim | "Majonez" |
| Data urodzenia | 3 września 1898 |
| Miejsce urodzenia | Kraków |
| Data śmierci | 9 listopada 1967 |
| Miejsce śmierci | Lima |
| Rola | oficer artylerii, działacz niepodległościowy |
| Służba wojskowa | |
| Formacje | Legiony Polskie; Wojsko Polskie |
| Stopień | podpułkownik dyplomowany artylerii |
| Wykształcenie wojskowe | |
| Szkoły | Wyższa Szkoła Wojienna (Warszawa), École supérieure de guerre (Paryż) |
| Wybrane odznaczenia | |
| Najważniejsze | Krzyż Niepodległości; Krzyż Walecznych (czterokrotnie); Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi |
Jan Axentowicz był oficerem, który związał swoje losy z ruchem niepodległościowym i z armią II Rzeczypospolitej. W latach 1915–1916 wstąpił do Legionów Polskich i służył w jednostkach artylerii na froncie wschodnim.
Jak wyglądały wczesne lata i działalność niepodległościowa?
Urodził się w Krakowie jako syn malarza Teodora i Izy z Giełgudów. Miał liczne rodzeństwo, wśród którego był brat Filip, poległy w 1915 roku jako legionista.
Szkołę rozpoczął w I Wyższej Szkole Realnej w Krakowie, a w roku 1913/1914 kontynuował naukę w Gimnazjum Realnym w Zakopanem. W Zakopanem należał do I Zakopiańskiej Drużyny Skautowej ks. Józefa Poniatowskiego, a w lutym 1915 wstąpił do Legionów Polskich.
Gdzie służył podczas I wojny światowej i później?
Na początku 1916 został przydzielony do 1 pułku artylerii i trafił na front wołyński nad Styr. Brał udział w walkach nad Stochodem oraz pod Rudką Miryńską. Odbył kurs dla podoficerów artylerii w Rembertowie.
Po kryzysie przysięgowym trafił do Radymna, a następnie został wcielony do austriackiego 2 pułku artylerii polowej, gdzie nadal walczył na froncie wołyńskim. Po odzyskaniu niepodległości pozostał w służbie Wojska Polskiego i uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej.
Jak przebiegała kariera w II Rzeczypospolitej?
W 1919 roku uzyskał stopień porucznika artylerii ze starszeństwem od 1 czerwca 1919. W latach 1923–1928 służył w 1 pułku artylerii polowej Legionów w Warszawie oraz w 23 pułku artylerii polowej w Będzinie. Awansował na kapitana ze starszeństwem od 1 lipca 1925.
5 stycznia 1931 został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie jako słuchacz kursu 1930–1932. Po pierwszym roku kontynuował studia w École supérieure de guerre w Paryżu i 1 sierpnia 1933 otrzymał tytuł oficera dyplomowanego. Awansował następnie na majora i później na podpułkownika; pełnił funkcję szefa sztabu 24 Dywizji Piechoty w Jarosławiu.
Jaką rolę pełnił w kampanii wrześniowej i co stało się po wojnie?
W kampanii wrześniowej 1939 służył jako szef sztabu 24 Dywizji Piechoty, a od 9 września pełnił obowiązki szefa Oddziału III Sztabu Frontu Południowego. Po zakończeniu działań wojennych pozostał na emigracji.
Jakie odznaczenia i wyróżnienia otrzymał?
Wyróżniono go w kraju wieloma odznaczeniami, m.in. Krzyżem Niepodległości (16 września 1931) oraz czterokrotnie Krzyżem Walecznych. Otrzymał także Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1938) i Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928), a także medale pamiątkowe związane z wojną 1918–1921 oraz z dziesięcioleciem odzyskania niepodległości.
Poza odznaczeniami polskimi otrzymał także szereg orderów zagranicznych, w tym krzyże i stopnie w orderach z Węgier, Estonii, Niderlandów, Rumunii, Finlandii, Łotwy, Szwecji i Francji.