Plac Bohaterów Getta znajduje się w Podgórzu, na terenie dawnego Małego Rynku. Przez historię miejsca przebiega zmiana funkcji od niemieckiej ujeżdżalni i targowiska po centralny punkt getta krakowskiego w czasie II wojny światowej. Po przebudowie z 2005 roku na placu odsłonięto pomnik związany z dziejami getta.
Jaka jest wcześniejsza historia placu?
W pierwszej połowie XIX wieku w zarysie istniał tu niezabudowany plac ograniczony drogami prowadzącymi do magazynów solnych. W drugiej połowie XIX wieku na placu pojawiła się ujeżdżalnia (Reitschule), a od lat 80. XIX wieku pełnił funkcję targowiska — najpierw handlowano świniami, później także bydłem. W tym okresie powstały też pierwsze sklepy, warsztaty i niewielkie zakłady, jak przetwórnia cykorii założona w 1880.
W miarę rozbudowy Podgórza granice placu zostały uregulowane, wytyczono chodniki (prace zakończono do 1908), a rozwój komunikacji — w tym otwarcie III Mostu w 1913 i poprowadzenie linii tramwajowej w 1917 — wpłynął na jego urbanistyczne powiązania z Krakowem. 16 stycznia 1917 Mały Rynek otrzymał nazwę placu Zgody.
Gdzie znajdowało się getto w Krakowie i jaka była rola placu?
Getto krakowskie utworzono 3 marca 1941 decyzją gubernatora Ottona Wächtera. Plac stał się centralnym punktem getta; wszystkich nieżydowskich mieszkańców wysiedlono z wyjątkiem Tadeusza Pankiewicza. W narożniku placu, przy ulicy Targowej, mieściła się apteka Apteka „Pod Orłem” prowadzona przez Pankiewicza jako jedyny nieżydowski mieszkaniec getta.
Na placu przebiegała ulica będąca przedłużeniem ul. Targowej i dzieliła obszar na dwa trójkąty — przebieg tej ulicy zaznaczono obecnie poprzez ułożenie kostki brukowej. W czasie istnienia getta plac służył jako centralne miejsce koncentracji ludności przed wywózkami; odbywały się tam również selekcje, w tym selekcja z 4 czerwca 1942, podczas której rozstrzelano co najmniej 111 osób, oraz ostatnia selekcja 13 marca 1943. Zwłoki ofiar pochowano w zbiorowej mogile na terenie obozu Płaszów. Po likwidacji getta trwało sortowanie skonfiskowanego mienia do połowy grudnia 1943, a opuszczone domy zasiedlono z przydziału niemieckiego starosty miasta.
Co powstało po przebudowie i jaki jest pomnik?
W 2005 plac przeszedł przebudowę, w ramach której budynek dworca autobusowego rozebrano i odbudowano od podstaw. Po zakończeniu prac na placu odsłonięto pomnik upamiętniający krakowskie getto — kompozycję z 70 krzeseł autorstwa Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka. Inspiracją dla pomnika był opis z książki Tadeusza Pankiewicza Apteka w getcie krakowskim, dotyczący sprzętów wynoszonych na plac podczas opróżniania domów. Upamiętnienie otrzymało wyróżnienie w konkursie European Prize for Urban Public Space w 2006 roku oraz Gold Award w konkursie Urban Quality Award w 2011 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: Plac Bohaterów Getta, 30-547 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48576570624
- Strona internetowa: exciting-krakow.com
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (13 566 opinii)
