Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie to kościół konwentualny jezuitów, zrealizowany na przełomie XIX i XX wieku. Projekt autorstwa Franciszka Mączyńskiego łączy elementy modernizmu z tradycjami architektury sakralnej. Wieża świątyni należy do najwyższych w mieście.
Historia
Jezuici osiedlili się na tej parceli w 1868 roku. W latach 1869–1870 przekształcono istniejący budynek w kaplicę; jej poświęcenie miało miejsce 28 sierpnia 1870 roku. Kaplica służyła wspólnocie przez kilkadziesiąt lat, równocześnie rosły plany budowy większej świątyni.
Decyzja o wzniesieniu nowego kościoła zapadła w 1903 roku. Kamień węgielny poświęcił 1 listopada 1909 roku biskup sufragan krakowski Anatol Nowak. Prace budowlane trwały do 1912 roku, natomiast wyposażenie i dekoracje opóźniła I wojna światowa. Konsekracja nowej świątyni odbyła się 29 maja 1921 roku; biskup Anatol Nowak dokonał jej w obecności 24 innych biskupów.
W 1960 roku papież Jan XXIII nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. W tym samym roku utworzono w świątyni kaplicę adoracji Najświętszego Sakramentu, której poświęcenie 29 października 1960 roku przeprowadził biskup Karol Wojtyła. W 1966 roku kościół wpisano do rejestru zabytków.
Architektura
Projekt łączy nowoczesne rozwiązania z odniesieniami do stylów historycznych: romańskiego, gotyckiego i barokowego. Wieża ma wysokość 68 metrów i wyróżnia się w panoramie Krakowa. Elewacje wykonano z czerwonej cegły, detale i obramowania okien z szarego kamienia.
Nad głównym wejściem umieszczono mozaikę "Przebicie boku Chrystusa" według projektu Jana Bukowskiego. Rzeźby wokół portalu zaprojektował Xawery Dunikowski; postać Chrystusa wyrzeźbił Karol Hukan, a boczne postacie odlano z ołowiu w 1913 roku. Na wschodniej ścianie stoi pomnik twórcy świątyni z 1912 roku autorstwa Xawerego Dunikowskiego; brązowy odlew przekazała jezuitom wdowa po architekcie w 1953 roku.
Wnętrze i wyposażenie
Wnętrze podzielono na trzy nawy. Jako pierwsze w Krakowie sklepienia wykonano z żelbetu. Posadzka odtwarza wzory znane z kościołów starochrześcijańskich. Polichromię sklepień wykonał w latach 1914–1918 Jan Bukowski. Mozaiki do nawy głównej zaprojektował w 1922 roku Leonard Strojnowski, a ławki zaprojektował Franciszek Mączyński. Dekorację konfesjonałów wykonał Jan Bukowski.
Ołtarz główny powstał w latach 1915–1920 według projektu Mączyńskiego. Fryz mozaikowy w prezbiterium zaprojektował Piotr Stachiewicz w 1913 roku, a wykonała go w Wenecji firma Angelo Gianese; mozaika o długości 30 metrów umieszczona została w 1921 roku i przedstawia hołd złożony Chrystusowi przez świętych i błogosławionych polskich oraz naród polski prowadzony przez Jadwigę Andegawę i Władysława Jagiełłę. Stacje drogi krzyżowej zakupiono we Francji w 1937 roku dla kościołów w Kołomyi; do Krakowa przywieziono je w 1946 roku i zamontowano w 1959 roku.
Organy
Instrument zakupiono w 1928 roku u braci Riegerów z Karniowa (opus 2317). Organy były wielokrotnie remontowane, ostatni znany remont miał miejsce w 2007 roku. Obecnie posiadają 47 głosów i trakturę elektryczną; zachowały stylistykę brzmieniową charakterystyczną dla romantycznego budownictwa organowego przełomu XIX i XX wieku.
Instrument ma 47 głosów.
Informacje praktyczne
- Adres: Mikołaja Kopernika 26, 31-501 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 6:00–19:00, pn–sob 6:00–12:00, pn–sob 14:00–19:00
- Telefon: +48126293414
- Strona internetowa: bazylika.jezuici.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (1 026 opinii)
